Қазақстандағы электрондық коммерция секторы қос таңбалы қарқынмен өсуін жалғастырып, бөлшек сауда санатының жетілген сегментіне айналуға сенімді түрде жақындап келеді. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының, Қазақстан Ұлттық Банкінің және PwC компаниясының соңғы деректері нарықтың қазіргі жай-күйін көрсетеді.
Нарық көлемі: $8 миллиардқа жақындады
2024 жылы Қазақстанның бөлшек электрондық коммерция нарығы 3,4 трлн теңгеге ($6 млрд шамасында) жетіп, жыл сайынғы өсім 42%-ды құрады. 2025 жыл ішінде нарық өсуін жалғастырып, 3,8 трлн теңгеге (шамамен $8 млрд) жақындады. Елдегі жалпы бөлшек тауар айналымындағы электрондық коммерцияның үлесі шамамен 15%-ға дейін өсті — бұл бірнеше жыл бұрынғы көрсеткіштен әлдеқайда жоғары.
Нарықты маркетплейстер қалыптастырады
Қазақстандағы бөлшек электрондық коммерцияның жалпы көлемінің 90%-дан астамы маркетплейстерге тиесілі. Kaspi.kz осы көлемнің 70%-дан астамын, Wildberries шамамен 17%-ын алып отыр. Шетелдік алаңдар, әсіресе ресейлік маркетплейстер арқылы жүзеге асатын трансшекаралық сатылымдар 2024 жылы жыл сайын 50-80%-ға өсіп, қазақстандық тұтынушылар үшін тауар ассортименті мен қолжетімділігін кеңейтті.
Қолма-қол ақшасыз экономика
Қазақстан Ұлттық Банкінің мәліметінше, 2025 жылдың ортасына қарай қолма-қол ақшасыз операциялар елдегі барлық төлем транзакцияларының саны бойынша 98%-ын, ал көлемі бойынша 87%-ын құрады. Халқы шамамен 20 миллион адам болатын елде 81,2 миллион төлем картасы айналымда жүр. Қолма-қол ақшасыз операциялардың негізгі бөлігі POS-терминалдар арқылы емес, интернет- және мобильді банкинг арқылы жүзеге асады.
Тұтынушылар
2024 жылы қазақстандықтар 162 миллион онлайн сатып алу жасады — бұл өткен жылмен салыстырғанда 87%-ға көп. Сонымен қатар орташа тапсырыс құны шамамен 21 200 теңгеге ($40-45 шамасында) дейін төмендеді, бұл нарықтың жиірек, бірақ азырақ көлемдегі сатып алуларға қарай ауысып жатқанын көрсетеді. Картамен төлеу чекаутта басым әдіс болып қалуда.
Бұл нені білдіреді
Қазақстанның көрсетіп отырған өсуі бір реттік секіріс емес — ол жоғары интернетке қолжетімділікке (93%), жетіліп келе жатқан төлем инфрақұрылымына және қарқынды дамып жатқан маркетплейс экожүйесіне негізделген. Халықаралық мерчанттар мен төлем компаниялары үшін бұл дұрыс, жергілікті бейімделген төлем инфрақұрылымымен нарыққа кіру терезесінің әлі де ашық екенін білдіреді — бірақ нарық бірнеше ірі ойыншы төңірегінде шоғырланған сайын бұл терезе тарыла түседі.
Processing.kz нарық динамикасын үздіксіз қадағалап, халықаралық серіктестерді Қазақстанның төлем инфрақұрылымымен байланыстыруды жалғастыруда.
Дереккөздер: ҚР Ұлттық статистика бюросы, Қазақстан Ұлттық Банкі, PwC Kazakhstan, The Astana Times.